Dlaczego potrzebna jest reforma edukacji?

Wyniki międzynarodowych badań wskazują, że w ostatnich latach polska szkoła znalazła się w poważnym kryzysie, dlatego potrzebne są mądre i odpowiedzialne działania naprawcze.

Niepokojące wyniki badań

  • 57%

    uczniów czwartych klas szkół podstawowych odczuwa umiarkowane lub niskie poczucie przynależności do szkoły. To 4. miejsce od końca na 57 badanych krajów. (PIRLS 2021)

  • 58%

    15-latków twierdzi, że szkoła niewiele zrobiła, by przygotować ich do dorosłego życia. Średnio w innych krajach uczestniczących w badaniu było to 48% uczniów. Polscy uczniowie zajęli 69. miejsce na 76 krajów. (PISA 2022)

  • Badanie PISA 2022 pokazuje, że polscy uczniowie utrzymują wysoką pozycję wśród rówieśników z innych krajów w zakresie umiejętności matematycznych, rozumienia czytanego tekstu i rozumowania w naukach przyrodniczych, chociaż zauważalne są spadki wyników w porównaniu do poprzednich lat.

Rozwiązania dla uczniów

Dzięki zmianom w edukacji absolwenci polskich szkół będą przygotowani do życia w zmieniającym się świecie. Ważnym zadaniem szkoły jest nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także budowanie poczucia odpowiedzialności za własny rozwój i podejmowane decyzje. Stawiamy na kształtowanie sprawczości,
która w dorosłym życiu pomoże osiągać sukcesy. Dążymy do tego, by uczniowie lepiej czuli się w szkole, a dzięki wsparciu nauczycieli, poznawali swoje mocne strony i umieli korzystać ze zdobytej wiedzy.

Szkoła musi dbać o dobrostan uczniów, bo dobra kondycja psychiczna i fizyczna to najlepszy start w dorosłość.

73 %

nauczycieli języka polskiego uczniów klas czwartych szkoły podstawowej ma niski lub umiarkowany poziom satysfakcji ze swojej pracy. (PIRLS 2021)

Polska na przedostatnim miejscu wśród 58 krajów pod względem satysfakcji zawodowej nauczycieli matematyki i na ostatnim miejscu pod względem satysfakcji zawodowej nauczycieli przyrody. (TIMSS 2023)

Rozwiązania dla nauczycieli

Nauczyciele są sercem polskiej edukacji.

Systematycznie podnosimy nauczycielskie wynagrodzenia, wspólnie z nauczycielami uzgadniamy zmiany legislacyjne, by warunki ich pracy poprawiały się. Przygotowujemy narzędzia pomocne w codziennej pracy, w tym poradniki zawierające potwierdzone naukowo metody nauczania, formułujemy coraz bogatszą ofertę bezpłatnych studiów podyplomowych i szkoleń o potwierdzonej efektywności, zwiększamy autonomię nauczyciela, przywracamy prestiż tego zawodu.

Reforma rozłożona na lata

Reforma26 wprowadzana jest stopniowo i jest rozłożona w czasie, wszystkie zmiany są przygotowywane z udziałem ekspertów, nauczycieli i uczniów. Kluczowe zmiany nastąpią od września 2026 roku.

  • 2025

    Co zmieniło się już we wrześniu 2025 roku?

    • Dwa nowe przedmioty: edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska
    • Zmiana podstawy programowej wychowania fizycznego
  • 2026

    Co zmieni się od września 2026 roku?

    • Nowa podstawa programowa w przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej; w następnych latach uczniowie kolejnych klas będą stopniowo uczyć się wg. nowej podstawy programowej
    • Uczniowie klasy 1 i 4 szkoły podstawowej będą się uczyć z nowych podręczników
    • Tydzień projektowy w szkołach (fakultatywnie)
  • 2027

    Co zmieni się w 2027 roku?

    • Od września 2027 r. nowe podstawy programowe w klasie 1. szkół ponadpodstawowych
    • Tydzień projektowy w każdej szkole (obligatoryjnie)
  • 2031

    Co zmieni się w 2031 roku?

    • Egzaminy ósmoklasisty i matura w nowej formule
  • 2032

    Co zmieni się w 2032 roku?

    • Nowy egzamin maturalny w technikach

Profil absolwenta i absolwentki

Pierwszym krokiem do zmian w systemie edukacji było przygotowanie Profilu absolwenta i absolwentki przedszkola oraz szkoły podstawowej. Profil opracował Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy.

Profil absolwenta i absolwentki

to kompas dla polskiej edukacji, który wskazuje:

  • uczniom: po co się uczą,
  • rodzicom: czego uczą się ich dzieci,
  • nauczycielom: jakie wartości, jakie kompetencje i jaka wiedza powinny być w centrum ich uwagi.

Reforma w liczbach

  • 22

    Zespoły przedmiotowe

  • 200

    Ekspertów – szkoły podstawowe

  • 280

    Ekspertów – szkoły ponadpodstawowe

  • 24 000

    Wypełnionych ankiet

  • +800

    Spotkań z nauczycielami

  • 40

    Ekspertów i obserwatorów w Radzie ds. reformy

Moduły tematyczne

Wprowadzenie modułów tematycznych wynika z potrzeby całościowego spojrzenia na edukację i przygotowania uczniów do funkcjonowania w złożonej rzeczywistości. Moduły łączą wiedzę z różnych dziedzin wokół kluczowych problemów współczesności. Skupiają się na najważniejszych wyzwaniach, pozwalając uczniom lepiej zrozumieć mechanizmy rządzące dzisiejszym światem

Wyodrębniono następujące moduły:

bezpieczeństwo i obrona, którego celem jest przygotowanie uczniów do zachowania w sytuacjach zagrożeń czasu pokoju i wojny, gotowości do niesienia pomocy oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i otoczenia;

medialny, którego celem jest nauka krytycznego i etycznego korzystania z mediów, obejmującą wyszukiwanie, selekcję, analizę i weryfikację informacji (w tym z narzędzi AI), rozpoznawanie faktów, opinii, manipulacji, fałszywych informacji, tworzenie zróżnicowanych form wypowiedzi, a także stosowania zasad higieny cyfrowej i bezpieczeństwa w sieci;

filozoficzny, którego celem jest nauka formułowania pytań
o charakterze filozoficznym, wyrażania własnego stanowiska, uczestniczenia w debatach i dyskusjach na tematy o charakterze filozoficznym; podejmowanie refleksji na temat wątków filozoficznych w poznawanych przez siebie tekstach (literackich i nieliterackich) i doświadczanych sytuacjach; zapoznanie się z elementami historii filozofii;

ekonomiczno-finansowy, którego celem jest rozwijanie nie tylko umiejętności rachunkowych, ale także świadomości finansowej uczniów poprzez wprowadzanie konkretnych zagadnień ekonomicznych;

klimatyczny, którego celem jest stworzenie warunków do budowania i rozwijania przez uczniów systemu wartości, wiedzy, umiejętności, kompetencji oraz poczucia sprawczości potrzebnych do efektywnego działania na rzecz środowiska;

kultura, którego celem jest przygotowanie uczniów do samodzielnego uczestnictwa w kulturze wysokiej oraz rozumienia znaczenia kultury w utrzymywaniu dobrostanu.

Tydzień projektowy

W klasach IV–VIII szkoły podstawowej, z wyłączeniem szkoły podstawowej dla dorosłych, w każdym roku szkolnym będzie obowiązkowo realizowany tydzień projektowy – w celu rozwijania u uczniów praktycznych umiejętności, a także rozwijania umiejętności interpersonalnych, integrowania wiedzy z różnych przedmiotów i nauki współpracy. Realizacja projektów edukacyjnych, polegających na rozwiązaniu konkretnego problemu, umożliwi uczniom aktywne doświadczanie wiedzy i przygotuje uczniów do lepszego funkcjonowania w zmieniającym się świecie.

Tydzień projektowy obowiązkowo organizuje się:

  • w roku szkolnym 2027/2028 – w klasie IV i V szkoły podstawowej;

  • w roku szkolnym 2028/2029 – w klasach IV–VI szkoły podstawowej;

  • w roku szkolnym 2029/2030 – w klasach IV–VII szkoły podstawowej;

  • od roku szkolnego 2030/2031 – w klasach IV–VIII szkoły podstawowej.

Tydzień projektowy może być organizowany również w klasach, w których nie ma takiego obowiązku,  np. w roku szkolnym 2026/2027 – w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, a w roku szkolnym 2027/2028 – w klasach VI–VIII szkoły podstawowej, jeżeli dyrektor szkoły tak zdecyduje.

Doświadczenie edukacyjne

Doświadczenia edukacyjne uwzględnione w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie edukacji wczesnoszkolnej oraz poszczególnych zajęć edukacyjnych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, to sytuacje edukacyjne, w których powinien uczestniczyć każdy uczeń, a które w sposób celowy wspierają rozwój kompetencji przekrojowych i sprawczości. Doświadczenia edukacyjne wspierają realizację celów kształcenia – wymagań ogólnych oraz treści nauczania – wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności, opisując sytuacje edukacyjne, w których można zdobywać ww. kompetencje.

Przyroda

Przyroda – przedmiot interdyscyplinarny łączący w całość elementy: biologii, geografii, chemii i fizyki – będzie realizowana w klasach IV–VI szkoły podstawowej  w wymiarze po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie. Zajęcia przyrody w nowej koncepcji będą okazją do rozwijania szeregu kompetencji przekrojowych, w szczególności krytycznego myślenia, rozwiązywania problemów oraz dbania o siebie i innych.

Przyroda to nauka przez praktykę. Uczeń staje się małym odkrywcą, który uczy się przez działanie:

  • przeprowadza eksperymenty,
  • obserwuje naturę w terenie lub w pracowni,
  • prowadzi własne badania: zadaje pytania, sprawdza swoje pomysły, notuje wyniki i wyciąga wnioski.

Zajęcia przyrody będą zestawiane w tygodniowym rozkładzie zajęć w co najmniej dwugodzinnych blokach, co umożliwi realizację zadań wymagających większej ilości czasu.

Zajęcia praktyczno – techniczne 

Nowy przedmiot będzie realizowany w klasach IV-VI szkoły podstawowej w wymiarze po 2 godziny tygodniowo w każdej klasie. Dzięki zajęciom praktyczno-technicznym w klasach IV–VI uczniowie będą uczyć się konkretnych umiejętności i zyskają pewność, że poradzą sobie z różnymi wyzwaniami.

Uczniowie uczą się głównie przez tworzenie własnych projektów – od pomysłu, przez wykonanie, aż po pokazanie gotowej pracy. Sami planują swoje działania, rozwiązują problemy i sprawdzają, co im wyszło. Dzięki temu stają się bardziej samodzielni, odpowiedzialni i uczą się współpracy oraz bezpiecznego używania narzędzi. Nauczyciel nie podaje gotowych rozwiązań, ale podpowiada i wspiera uczniów jak mentor, korzystając też z pokazów, dyskusji czy instruktaży.

Zajęcia praktyczno-techniczne będą zestawiane w tygodniowym rozkładzie zajęć w dwugodzinnych blokach w celu umożliwienia realizacji zadań i projektów, które wymagają większej ilości czasu.