Polska szkoła potrzebuje zmian – to opinia środowiska edukacyjnego poparta wynikami międzynarodowych badań porównawczych – m.in. PISA, PIRLS, TIMSS czy TALIS. Konieczne zmiany przyniesie Reformie26 Kompas Jutra, dzięki której absolwenci polskich szkół będą przygotowani do życia w zmieniającym się świecie i gotowi na wyzwania przyszłości.
Rewolucja technologiczna, przemiany społeczne, nowe wyzwania rynku pracy, kryzys zdrowia psychicznego i poczucia przynależności – to wszystko wymaga pilnych reakcji, dlatego kraje w całej Europie i na świecie poszukują nowych rozwiązań, dzięki którym szkoła będzie odpowiadać na wyzwania przyszłości. Każdy kraj Unii Europejskiej politykę oświatową kształtuje w sposób suwerenny, dlatego Ministerstwo Edukacji Narodowej, wspólnie z naukowcami i nauczycielami-praktykami, uwzględniając polskie warunki i potrzeby, przygotowało Reformę26 Kompas Jutra. Jej celem jest uczynienie polskiej szkoły jedną z najlepszych na świecie, co będzie miało wymierny efekt w wynikach międzynarodowych badań, a przede wszystkim w jakości i efektach kształcenia oraz przygotowania uczniów i uczennic do dorosłości – wyboru dalszej drogi naukowej i zawodowej, radzenia sobie w codziennych sytuacjach, które wymagają wiary we własne możliwości i sprawczości.
Liczne raporty wskazują, że nawet 65% obecnych uczniów i uczennic szkół podstawowych będzie pracować w zawodach, które jeszcze nie istnieją. Szkoła musi ich do tego przygotować kształtując umiejętności i kompetencje w sposób uniwersalny i nowoczesny.
Choć Polska wciąż pod względem edukacyjnym plasuje się powyżej średniej krajów OECD, to w minionych latach znacząco pogorszyły się wskaźniki dotyczące m.in. przynależności do społeczności szkolnej czy w ogóle poczucia sensu uczenia się.
Reforma26 Kompas Jutra będzie wzmacniać to, co w polskiej szkole jest dobre, upowszechniać rozwiązania które się sprawdzają, a wprowadzać zmiany tam, gdzie są one konieczne.
Ważnym zadaniem szkoły jest nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także budowanie poczucia odpowiedzialności za własny rozwój i podejmowane decyzje, troska o dobrostan kształtowanie kompetencji społecznych. Sprawczość w dorosłym życiu pomoże realizować ambitne cele i osiągać sukcesy. Dążymy do tego, by uczniowie lepiej czuli się w szkole, a dzięki wsparciu nauczycieli, poznawali swoje mocne strony i umieli korzystać ze zdobytej wiedzy.
Reforma26. Kompas Jutra to upowszechnienie dobrych praktyk edukacyjnych oraz nowe rozwiązania:
– nowe przedmioty i nauczanie modułowe (interdyscyplinarność),
– doświadczenie edukacyjne (uczenie się poprzez działanie),
– tydzień projektowy,
– nowy sposób oceniania (lepsze ocenianie) i wsparcie w rozwoju emocjonalnym,
– cyfryzacja egzaminów,
– odpowiedzialne wykorzystanie nowych technologii w edukacji,
– zwiększenie autonomii nauczyciela.
NOWE PRZEDMIOTY I NAUCZANIE MODUŁOWE
Nowe przedmioty: edukacja zdrowotna, edukacja obywatelska, przyroda – połączenie kilku dziedzin: geografii, biologii, chemii, fizyki (dla klas IV-VI) – odpowiednik zachodniego science.
Projekt podstawy programowej dla szkoły podstawowej przewiduje 6. modułów tematycznych w ramach poniższych zajęć edukacyjnych/przedmiotów:
- moduł bezpieczeństwo i obrona – edukacja wczesnoszkolna, zajęcia praktyczno – techniczne, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpieczeństwa;
- moduł edukacja medialna – język polski, informatyka, zajęcia praktyczno – techniczne, edukacja obywatelska;
- moduł filozoficzny – etyka, język polski, historia;
- moduł ekonomiczno-finansowy – edukacja wczesnoszkolna, zajęcia praktyczno – techniczne, matematyka, edukacja obywatelska;
- moduł klimatyczny – przyroda, geografia, biologia, chemia, fizyka, edukacja zdrowotna, zajęcia praktyczno – techniczne;
- moduł kultura – edukacja wczesnoszkolna, język polski, historia, plastyka, muzyka.
Uczniowie nabędą wiedzę i umiejętności – nauczą się dbać o siebie i innych, umiejętnie korzystać z nowych technologii, dbać o środowisko, w którym żyją czy radzić sobie
w codziennych obowiązkach, np. prostych naprawach domowych – zaradność życiowa.
DOŚWIADCZENIA EDUKACYJNE – UCZENIE POPRZEZ DZIAŁANIE
Lekcje oparte na doświadczeniu, to jeden ze sposobów pogłębiania wiedzy. Zależy nam na tym, aby aktywizujące formy uczenia się, stały się standardem w polskiej szkole. W przedszkolu dzieci tworzyć będą m.in. dzienniki obserwacji przyrody. W klasach 1-3 opracują plan podróży po swoim regionie, na języku polskim w klasach VII-VIII stworzą i zaprezentują teledysk lub podcast lub krótki spektakl teatralny, a na historii przeprowadzą wywiad ze świadkiem lub uczestnikiem wydarzeń historycznych.
TYDZIEŃ PROJEKTOWY
Nauka planowania, współpracy i skutecznej komunikacji w praktyce. Przez tydzień w szkole uczniowie pracują w zespołach międzyklasowych nad projektami wykorzystującymi wiedzę
z różnych dziedzin, może to być np. przygotowanie spektaklu, przygotowanie makiety wydarzenia historycznego, działalność charytatywna (kiermasz, wsparcie fundacji) lub projekt dot. życia i twórczości ważnej postaci historycznej.
NOWY SPOSÓB OCENIANIA
Poza stopniem cyfrowym uczniowie i rodzice częściej będą otrzymywać informacje zwrotne o mocnych stronach i obszarach do rozwoju.
CYFRYZACJA EGZAMINÓW
Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi cyfrowych co rok będzie podobny poziom trudności egzaminów, aby można było porównać wyniki. Egzaminy będą sprawdzane z użyciem narzędzi cyfrowych, co wyeliminuje prawdopodobieństwo błędów.
NOWE TECHNOLOGIE W EDUKACJI
W roku szkolnym 2025/26 do szkół trafi 12 tys. pracowni AI, 4 tys. pracowni STEM oraz 735 tys. laptopów i tabletów, wspierających naukę języków, programowania i indywidualizację pracy z uczniem.
AUTONOMIA NAUCZYCIELI I DYREKTORÓW
Odbudowa prestiżu zawodu nauczyciela. Większa swoboda nauczyciela w realizacji podstawy programowej. IBE PIB na prośbę MEN aktywizuje coraz więcej osób ze środowiska edukacyjnego – wystartowała inicjatywa „Moc relacji w edukacji” łącząca nauczycieli zaangażowanych w zmianę – powstała sieć około 200 ambasadorek i ambasadorów reformy – dyrektorek i dyrektorów szkół testujących w praktyce rozwiązania reformy. W wielu szkołach prowadzone są pilotaże rozwiązań proponowanych w reformie rozwiązań, takich jak tydzień projektowy, czy doświadczenia edukacyjne.
ZMNIEJSZENIE BIUROKACJI
Rezygnacja z obowiązku opiniowania arkuszy organizacyjnych szkół przez kuratorów oświaty zmniejsza biurokrację i przyspiesza proces podejmowania decyzji – to realna korzyść dla uczniów. Dyrektorzy zyskują większą autonomię, co umożliwia szybsze reagowanie na potrzeby uczniów i nauczycieli. Deregulacja wzmacnia samodzielność szkół i pozwala ograniczyć nadmierny formalizm.
WZMOCNIENIE MOCNYCH STRON POLSKIEJ SZKOŁY
Badania pokazują, że polscy uczniowie osiągają wyniki powyżej średniej OECD. By byli jeszcze lepsi, damy nauczycielom nowe narzędzia o sprawdzonej skuteczności – np. dostęp do międzynarodowych baz ze skutecznymi narzędziami pracy z uczniami, narzędzia do monitorowania postępu pracy uczniów oraz dobrostanu (ułatwienie pracy nauczyciela).
BEZPIECZEŃSTWO I PATRIOTYZM
Nowoczesna szkoła odpowiada na współczesne wyzwania. Dotyczą one m.in.:
– wykorzystywania nowych technologii przy zachowaniu higieny cyfrowej,
– odporności na zagrożenia, w tym związane z dezinformacją,
– nauka krytycznego myślenia i weryfikacji informacji.
